LECTORAAT CHANGE MANAGEMENT – De Haagse Hogeschool

In opdracht van ZonMW deden we onderzoek naar “Hoe (jeugdzorg) professionals leren onder systeemdruk” .  

Ik was toegevoegd vanuit ons lectoraat Changemanagement en had mezelf de opdracht gegeven om er voor te zorgen dat (1) de doelgroep stem zou krijgen (2) er ruimte gemaakt zou worden voor artistieke interventies en anti logische onderzoeks methodieken en producten.

Het was een behoorlijke struggle om dit in een gewone onderzoekswereld voor elkaar te krijgen in een project waar ik niet zelf de lead had maar een van de deelnemers was. Ik voelde me vaak roepende in de woestijn en iemand die steeds de logische orde kwam verstoren. Mezelf daarbij ook regelmatig afvragend wie ik was om dit maar steeds te doen. Er werd vaak een beroep gedaan op mijn onzekerheidsvaardigheid en incompetentie moed. Ook was het zoeken om als “onderzoeker” een organisatie te betreden. Ik merkte dat ik in het begin mezelf kwijtraakte en dat maakte dat ik op een gegeven moment ook echt “lost” was. Net als in de andere opdrachten in leven en werk, werkt het toch het beste wanneer je weer je eigen koers gaat varen. Of tenminste zo werkt het voor mij. En geen concessies doet aan wat je denkt (wat anderen denken) dat goed en belangrijk is voor het onderzoek. Het thema van “Systeem druk” werkte vanzelfsprekend ook in het onderzoek zelf heel consistent bij ons door. Als onderzoeksgroep en ook in mijzelf als persoon. De Pressure van Het Systeem zorgde er voor dat het moeilijk is om je er niet in te verwikkelen. Dat is ook goed om te voelen en te ervaren. Hoe een systeem invloed uitoefent, zelfs bij systeem ontsnap specialisten of misschien wel juist. En hoe moeilijk het is ook dus om daar van los te komen of blijven.

“Disturbing the system by getting out of place”.

Wanordelijk onderzoek is wel een woord wat me nu bevalt. Net als dat het woord “schuurspecialist” ineens ergens opdook en mensen (en ook wij en mijzelf) hier mee de spanning konden gaan inzetten in plaats van steeds maar willen oplossen . Naast “gewone” onderzoeksmethodiek werkten we met het principe van “glowing data” waarin we af konden van de geijkte principes van (voor mijn gevoel eindeloos ordenen en kwantificeren en bewijs zoeken) en konden werken met de data die ons “toevielen” en dat werd zoveel rijker ook met elkaar. Dat rijker zorgde aan het eind van het traject vanzelfsprekend ook weer voor systeem druk, want hoe ordenen we die rijkheid en diversiteit aan perspectieven nu tot een soort van eindproduct. ” Design beginnings, not endings”, was de zin die mij die week “toevallig toeviel in mijn kunstleergang Storing AUB. En daarmee konden we ruimte geven aan een product dat misschien niet ‘AF” en ‘ROND” was. En ook niet eenduidig en kloppend en met tien adviezen voor vervolg. En wellicht juist daarmee ook precies nodig was wat wij vonden wat nodig was. Dat je als professional “aan de gang gaat met systeemdruk, van allerlei kanten en hoeken en gaten” en je daarmee een beeld vormt samen en individueel van wat er “aan de hand is” of kan zijn.

Alles is samengekomen in een “koffie tafel boek” waar je ook als je er niks van wil weten, van die spanning , toch in gaat zitten bladeren en lezen. Het boek heeft geen inleiding maar een BIJSLUITER die zegt

Dit boek is geen traditioneel (onderzoeks) boek met een duidelijke verhaallijn of pasklare oplossingen. Het is een verzameling van verhalen, perspectieven en reflecties over leren in situaties waarin de jeugdhulp op spanning staat. Er is frictie tussen regels en ruimte. Het boek nodigt uit om die spanning te onderzoeken en vaste denkpatronen te bevragen. Het boek bevat praktijkverhalen en (on) herkenbare situaties; verschillende perspectieven op dezelfde spanning; creatieve schrijfsels zoals sprookjes, brieven en gedichten; wetenschappelijke concepten en filosofische bespiegelingen. Veel onderdelen hebben een open einde. Dat is bewust. Ook de makers hebben geen definitieve antwoorden. Dit boek is het resultaat van een chaotisch, eclectisch en levend proces van leren (z) onder spanning. Het is niet af en dat is precies de bedoeling. Zie het als een uitnodiging om de spanning tussen regels en ruimte beter te begrijpen en er bewuster in te bewegen.

Behalve het boek is er ook nog een kaartspel. Want spelen met (z) onder spanning is misschien nog wel belangrijker dan leren (z) onder spanning

Systeem systemen systemen … pas op want ze zullen je nemen ….

Met dit boek en spel doorzie je en beleef je en begrijp je ..misschien meer of juist minder hoe het precies zit…. Wat ik vooral hoop is dat onze onderzoeks producties helpen met het krijgen van meervoudig perspectief. Dat er een luikje ruimte opent, dat er eerder nog niet was en nu wel. En dat hiermee gebeurt wat er moet gebeuren, namelijk dat de systeem spanning minder drukt op de (dossier jeugdzorg) doelgroep die al zo onder spanning moet leven en uiteindelijk ook het meest effect voelt wanneer professionals niet onder systeem spanning kunnen werken.

Hoewel ik blij ben dat we zoveel ruimte hebben kunnen maken voor “anders” voel ik dat het NOG LANG NIET GENOEG IS, voor wat er echt moet gebeuren om het voor jongeren en gezinnen beter te maken dan dat het nu is. In die zin sluit ik me aan bij de boodschap van Jason als reactie op de laatste misstanden. “Het komt niet meer goed. En als we dit niet kunnen erkennen, dan komt het zeker niet meer goed”. Samen met de zin die ik ooit las in een verhaal van Govert Jan Vrieze; “Kunnen we ophouden met het vertellen van hoopvolle verhalen en eenvoudigweg onder ogen zien, waar we nu staan”. Met afsluitend de woorden van Havel die (mij) dan de moed ook geven om door te gaan “Hoop is doen wat goed is, ongeacht de uitkomst of het resultaat”.

Het boek is te bestellen hieronder met de QR code zo lang de voorraad strekt en die gaat best hard.