Hoe kan business onderwijs bijdragen aan een economie die deugt? Dat is de centrale vraag van de onderzoekslijn Reshaping Business Education (RBE) waar lector Jacco van Uden van De Haagse Hogeschool zich druk om maakt. Hierbinnen richt ik me in de periode april-december 2021 op de vraag hoe het business onderwijs een plek kan geven aan ‘omgaan met onzekerheid’. Als kunstenaar weet ik dat onzekerheid ook een creatieve kracht is, die ingezet kan worden in een business context. Onzekerheid als bron van innovatie. In Jacco als lector Change Management heb ik een medestander gevonden voor dit onderwerp.

Liggend op het strand van Den Haag krijg ik een appje binnen van Jacco. Op mijn beeldscherm verschijnen 8 foto’s. De eerste is een wat slordig uit de losse pols gefotografeerd beeld van een poster met een stevige quote:

‘Training zeker spreken, leren omgaan met angst om te presenteren en spreken in het openbaar’ 

Dan volgt er nog een:

‘Leren jezelf steviger neer te zetten! Meld je aan voor de training Assertiviteit voor studenten’

En nog een:

‘Zo kom je van je Faalangst af… Meld je nu aan voor de kortdurende training EFT bij faalangst’

Zo volgen nog vijf foto’s van posters met eenzelfde strekking.

Jacco maakt de foto’s lopend door de hogeschool en laat me zien hoe er gecommuniceerd wordt met studenten. Omdat we op dat moment samenwerken aan een workshop waarin we onderzoeken wat professionals in het business onderwijs kunnen leren van mijn wereld, de performancekunst, lijken de rollen even omgedraaid. Ik werp vanaf een afstand een kritische blik op de inhoud, terwijl Jacco geraakt door de school beweegt en zijn verontwaardiging vastlegt. Maar het toont aan dat we met iets relevants bezig zijn.

Het klassieke business onderwijs ziet onzekerheid als een problematisch verschijnsel, bijvoorbeeld omdat het de voorspelbaarheid van het effect van handelen in de weg staat. De grondhouding is dat onzekerheid wordt gezien als een risico dat (weg)gemanaged moet worden. Sinds 2013 werk ik als kunstenaar binnen instellingen en bedrijven, denk aan de ING, Altrecht GGZ of de Politie Midden Nederland. Ik weet dat onzekerheid ook een creatieve kracht is, die ingezet kan worden in een business context. Onzekerheid als bron van innovatie.

Onzekerheidsvaardigheid
Covid heeft ons als maatschappij wakker geschud, het is voor ons allemaal heel duidelijk dat we onze samenleving niet op de gebruikelijke manieren ‘kunnen managen’. Dat schept een gunstig klimaat om vernieuwende ideeën ook in concrete praktijken te exploreren. Kunstenaar Merlijn Twaalfhoven van The TurnClub heeft onlangs het boek ‘Het is aan ons’ uitgebracht dat enorm bij me resoneert[1]. Nog zo’n medestander. In zijn boek beschrijft hij hoe zonde hij het vindt dat kwaliteiten van denken, waarnemen en voelen die gecultiveerd worden binnen de kunsten, verbannen zijn naar exclusieve plekken buiten de maatschappij. Denk aan theaterpodia, kunstgaleries en gesubsidieerde festivals.

In deze context introduceerde Merlijn het begrip Onzekerheidsvaardigheid. In mijn woorden gaat dat over het durven volgen van een autonoom proces, zoals een kunstenaar dit kan doen. De kunstenaar is niet autonoom, maar zijn proces. Een autonoom proces is een proces dat zich mag ontwikkelen waarheen het zelf wil gaan. Het verrast ons, het ontdekt en is vernieuwend, omdat het geen vooropgezet doel dient[2]. Sinds 2017 ben ik in contact met Merlijn, na overleg met hem en Jacco vatten we het plan op om het begrip Onzekerheidsvaardigheid in de context van Reshaping Business Education verder te onderzoeken.

Ik voer mijn onderzoek uit binnen deze contexten:

Essay 1 Onzekerheidsvaardigheid: Huwelijk tussen onzekerheid en doelmatigheid – Workshop met Lectoraat Kunst en Professionalisering van de HKU

Essay 2 Minor Artful Business Creations (ABC) – Bijdrage aan de doorontwikkeling van de minor voor de Haagse Hogeschool

Essay 3 Een workshop Onzekerheidsvaardigheid – Voor docenten en managers

Essay 4 Hoe nu verder?  – Inzichten en plannen voor de toekomst

Morgen het eerste essay. Veel leesplezier!

Neem ook een kijkje op de website van de Academie voor Onzekerheidsvaardigheid als je benieuwd bent welke workshops er nu al te boeken zijn!


[1] Twaalfhoven, Merlijn (2020) ‘Het is aan ons’. Atlas Contact.

[2] Marjolijn, Zwakman (2020)Precies op de Grens, over waarden ontsluiten waar het spannend is. BLAD Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Bladzijde 4.

Ik ben kunstenaar. In mijn performances en workshops onderzoek ik menselijke relaties in ‘het systeem’. Daarin ontregel ik tijdelijk de alledaagse orde waardoor vertrouwde situaties vervreemden. Het publiek krijgt een eigen actieve rol. Zo ontstaan nieuwe ervaringen en inzichten over wat er nog meer mogelijk is in contact, buiten de vastgelegde regels en protocollen. Ik werk aan projecten in het domein van de kunsten en samen met opdrachtgevers die bereid zijn om een bepaald risico te nemen om de spanning tussen systeem en mensen in hun organisatie te onderzoeken. Daarnaast ben ik als begeleider aangesloten bij de Werkplaats Muzisch Onderzoek aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht.

One Comment on “Onzekerheidsvaardigheid in business onderwijs

  1. Pingback: Essay 1 Onzekerheidsvaardigheid: Huwelijk tussen onzekerheid en doelmatigheid | LECTORAAT CHANGE MANAGEMENT - De Haagse Hogeschool

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: