Maandagmiddag. Varkensstraat 4 Arnhem. Artez Hub. Creatieve plek. Zes mensen rond een tafel. We schrijven over wat “Kansarm Adviseren” voor ons betekent. Intuïtief. Tien woorden. Drie omcirkelen. Eentje kiezen. Sprintje schrijven van vier minuten. Mooiste zin onderstrepen. Dan delen. 

Voorafgaand aan de oefening lees ik een insta bericht voor van politiek filosoof Lev Avitan.

Ik deed vandaag een spoken word ‘wrap up’ op het @schoolin026 tijdens een studiedag voor docenten over burgerschap. Een van de workshops was georganiseerd door drie leerlingen van kleur en ging over ‘inclusie’ . Zij deelden hun ervaringen met racisme op school en met name in de relatie docent-leerling gedrag. Bijvoorbeeld een docent die zei dat ze ‘hoofddoekjes ook niet moet’ en hen wel kon helpen ‘van de Islam af te komen’. In de powerpoint de vraag ‘ waarom moslims aanslagen plegen’ en aan de leerlingen of ze ‘fan zijn van IS’ . Dit was al erg genoeg maar ik heb met open mond zitten luisteren naar de kortzichtige opmerkingen van de docenten tijdens de workshop. Afvragen waarom ‘hoofddoekje’ zo’n probleem is, waarom ‘blank’ zo’n probleem is. De ervaringen van de leerlingen bagataliseren, dat de ‘buitenlandse kinderen elkaar ook opzoeken, je doet het een beetje zelf’. De tweede ronde waar ik niet bij was ging het nog heftiger richting de leerlingen. Opnieuw het verwijt van het aannemen van een slachtofferrol, tot het moeten kweken van een dikkere huid en ‘jullie discrimineren ook witte mensen, dit gaat beide kanten op’. En de usual ” ik zie geen kleur kunnen we niet stoppen met die hokjes en als uitsmijter “maar ik bedoel het niet slecht”…

Compleet voorbij gaand aan de ervaringen van de leerlingen en de waardevolle kennis die ze delen. Super teleurgesteld. Niet alleen in de leraren die hun kortzichtigheid richting de leerlingen spuwden, maar ook alle anderen die er bij waren maar het niet voor de leerlingen opnamen. Achteraf zelfs voor hun collega’s opnamen en zeggen ‘ja ze bedoelen het niet zo’ . Ik zou niet weten waarom je voor de klas wil staan als je het niet kan schelen hoe leerlingen zich voelen. Deze leerlingen hebben met zoveel zekerheid, zelfvertrouwen en oprechtheid gesproken, echt onwijs trots op ze, maar het is hun rol niet om zo volwassen te moeten zijn. Hoe onrespectvol sommige docenten met hen om zijn gegaan KAN ECHT NIET.

Onderzoek heeft aangetoond dat (witte) leerkrachten zelf een bijdrage leveren aan het creëren en in stand houden van kansenongelijkheid. Maar dit aandeel niet (kunnen) erkennen. 

In het theater stuk dat we vorig jaar maakten en de zinnen die we op de posters afdrukten kwam dit helder naar voren. Ook in de bespreking van de posters met docenten en leerling coaches. Ze konden er niet naar kijken, het lijkt nu net of ik mijn werk niet goed doe, er gebeuren ook veel mooie dingen op school, dit heb ik zelf nog nooit gehoord. Nee. Bijzonder is dat. Luister je dan wel? Of bevind je je ergens in een bubbel waar je niks hoort?

Het project Kans Arm Adviseren heeft een vervolg gekregen. We gaan een handreiking maken , want daar houden we van in onderwijs. Kansarm. Wat een raar woord, zegt de nieuwe interim manager -die niet weet dat hij dit project in zijn portefeuille heeft, want ja ik ben nog maar net begonnen- hij zou liever spreken over kansrijk adviseren. Ja dat snap ik, antwoord ik, daarom hebben wij het dus over kansarm adviseren. Er is genoeg geschreven over wat je allemaal WEL zou moeten doen. Inmiddels denk ik dat het ook handig is om te weten wat je gewoon NIET meer moet doen. Scheelt ook een hoop gedoe. Dus daarover gaan ons volgende theaterstuk met bijbehorende handreiking #kansarmadviserenniemeerdoennie (werktitel dus kan nog veranderen).

We schrijven. Voordat we beginnen gaat een van ons nog even bidden. Gewoon naast de bank die ook in deze ruimte staat. Oh zegt een jonge dame aan tafel, die net verteld heeft dat ze student maatschappelijke dienstverlening is. Bij ons op school is dat verboden. We gaan tijdens de ramadan even naar het winkelcentrum daar is wel een stilteruimte. Want die op school mag niet gebruikt worden voor gebed.

We beginnen. Een rijtje van tien woorden. Dan drie omcirkelen en vier minuten schrijven. Zes mensen rond een tafel en we delen onze schrijfsels. Gewoon oplezen en delen zeg ik. Niks er om heen vertellen. De eerste begint te lezen. Het raakt me zegt ze, ik had het niet gedacht, dat het nog steeds pijn doet. ‘Laat maar zitten’ is de zin van haar buurvrouw en ‘had ik toch wel wat moeten zeggen’. Altijd het heen en weer bewegen tussen deze gedachtes. ‘Dat lukt jou niet’, leest de volgende, ‘hier ben jij te dom voor, je gaat hier op vast lopen’. Al lezende begint ze te huilen. Sorry zegt ze, het gaat niet eens over mezelf, en toch doet het me zoveel. Soms ben je de stem van iemand anders, zeg ik. ‘Ik zie jou niet leest iemand anders. Ik zie wat ik wil zien. Jij denkt dat je hetzelfde kan als ik, dat je beter bent dan ik maar ik ben de baas en zal je zeggen waar jouw plek is, namelijk binnen mijn gezichtsveld’. Nog iemand. “Aan zijn gezicht kan ik niet zeggen of ik wel goed genoeg mijn best deed. Altijd maar weer die zucht. Anderen kregen een klopje op hun schouder of een glimlach. Nog maar harder werken dan.Misschien moet ik nog meer mijn best doen?” De volgende leest ” Alles in een hokje. Daarmee begint de hiërarchie. Docenten die niet beseffen hoeveel macht ze uitoefenen. Macht is niet iets waar je over mag spreken. Invloed uitoefenen. Niet alleen met hun meningen die ze op hun leerlingen gooien, maar ook met hun afkeurende blikken. Docenten hebben geen idee hoe groot ze de samenleving beinvloeden.

Het zijn maar wat flarden uit de schrijfsels. Zo maar hier en daar een zinnetje. Zo maar uit een rondje van zes mensen rond een tafel. Ze zijn weer het begin van waar we eerder aan waren begonnen.

Mijn schrijfsel deel ik hier in zijn geheel. Want als docent bepaal ik lekker zelf wat ik deel in mijn eigen artikel

Kansarm Adviseren.

Ik ben er klaar mee. We zijn nog maar net begonnen. Ik voel woede en moedeloosheid. 151 interventies en alles blijft hetzelfde. Schaamte vindt niemand fijn. Waar zit de kracht? Is het activisme? Wiens stem laten we hier eigenlijk klinken. Over wie gaat het nooit en over wie altijd?

151 interventies en alles blijft het zelfde. Weer zo’n programma dat naar alle scholen gaat, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek natuurlijk want dat is er altijd wel genoeg. Fijn om te lezen, dat moet, maar om wat maakt dat mensen iets gaan veranderen, moeten we iets anders bewegen. Het gaat er toch om dat je mensen aanraakt, dat we elkaar aanraken. Dat het gaat om hele kleine, hele grote dingen. Zoals het filmpje vandaag over de politie agenten in hun voetbal weekend in Parijs. En hoe zij praten samen over mensen. Zo pijnlijk en zo herkenbaar. Dat doen docenten ook echt op zoveel plekken. We moeten dat net als bij de politie ook zichtbaar durven maken. Het zit in het kleine. Dat we de dingen niet meer mogen zeggen. Dat je dan geschorst wordt. Dat je nooit meer mag zeggen. Ja maar zo heb ik het niet bedoeld. Dat we ons bewust worden. Dat we gaan voor nooit meer, nooit meer, nooit meer, nooit meer doen….

151 interventies en alles blijft het zelfde.

De gelijke kansen alliantie heeft een handreiking gemaakt hoor ik aan tafel, wil je me die nog even mailen vraag ik einde van de dag aan de projectleider kansengelijkheid. Ik scroll het document thuis door. Geen enkele interventie gaat over docenten gedrag. Over het aandeel dat onderwijs en docenten zelf hebben in hun eigen gedrag en het daarmee creëren van kansenongelijkheid. 151 interventies. En ik vind er geen eentje. Inmiddels heeft de volgende publicatie 274 interventies. Daar staat er ook geen eentje in. Het onderzoek over het niet erkennen van eigen leerkrachten gedrag lijkt hiermee nog wel een keertje extra bewezen dan.

Wellicht lees ik ergens over heen? Lees je met me mee?

De volgende rondes zijn op 10 mei en op 14 juni. Als je ergens bij wil zijn (sandra@onderwijskunst.nl) we hebben ruimte voor verhalen vertellers, schrijvers, theatermakers, slachtoffers, daders, wetenschappers, artiesten, onderzoekers, onderwijsmensen, niet gelovers en klokkenluiders.

Wees welkom in ons KansArmAdviseren midden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: