LECTORAAT CHANGE MANAGEMENT – De Haagse Hogeschool

Je hebt er al een boek over geschreven en nu vraag je je af wat het is?

Inderdaad, dat klinkt vreemd. Maar wat ik vooral ontdekte tijdens het schrijven van het boek Vrijmoedig Veranderen, is dat er veel taal is om vrijmoedigheid te beschrijven, maar er nog weinig beeld is bij hoe vrijmoedigheid er in het wild uitziet. 
Hoe herkennen we vrijmoedigheid echt, op het moment dat zij zich voordoet? Waaraan zien we dat in organisaties? Zit dat ‘m in gevoerde gesprekken, in de kwaliteiteit van besluitvorming of samenwerking, verschuilt vrijmoedigheid zich in de momenten waarop perspectieven wel of juist niet worden ingebracht?

Vrijmoedigheid wordt daarnaast nog vaak gezien als een individuele eigenschap. Iemand spreekt vrijmoedig, spreekt zich uit, stelt een vraag, benoemt een risico of brengt een ander perspectief in. 

Vrijmoedigheid is echter ook een systeemkwaliteit en komt tot uitdrukking in hoe we met elkaar omgaan. Een vaardigheid die we nog niet goed onder de knie hebben, maar die wel steeds belangrijker wordt. Organisaties lopen risico’s wanneer niet alle perspectieven gehoord worden, wanneer besluitvorming plaatsvindt op basis van onvolledige input en wanneer de expertise van professionals onvoldoende wordt benut. Tegelijkertijd zijn er veel krachten – organisatiepatronen, structuren en cultuur – die vrijmoedigheid bewust of onbewust onderdrukken, beteugelen of niet stimuleren. Als we het eens zijn dat we vrijmoedigheid juist nodig hebben om snel te kunnen schakelen, zo goed mogelijk geïnformeerde besluiten te nemen en complexe problematiek echt goed te begrijpen, dan wordt een belangrijke vraag: hoe krijgen we die vrijmoedigheid dan georganiseerd?

Maar om dat in kaart te brengen, moeten we het dus eerst herkennen. Vanuit het lectoraat Change Management van De Haagse Hogeschool start ik daarvoor een verkennend onderzoek naar het herkennen van vrijmoedigheid. Dat doe ik door een prototype te ontwikkelen van een app die vrijmoedigheid in organisaties kan herkennen: Finding Frank. 

Wat een merkwaardige onderzoeksmethode?

Juist omdat de moeilijkheid aan de start zit, is een volledig uitgewerkte definitie of onderzoeksvoorstel niet de manier. Vrijmoedigheid herkennen wordt pas tastbaar als we er naar op zoek gaan. Het bouwen van een prototype van een app die vrijmoedigheid zou kunnen detecteren is een manier om onderzoek te doen naar wat we nog niet goed kunnen zien, benoemen of organiseren. De vraag waarmee ik het onderzoek start is: 

Stel dat er een app is die vrijmoedigheid in het wild zou kunnen detecteren, 

wat zou die app dan allemaal moeten kunnen?

Door te doen alsof er een app gemaakt zou kunnen worden, wordt de vraag concreter. Dan moeten we ons afvragen wat de app zou moeten herkennen, welke signalen ertoe doen, welke context nodig is om die signalen te begrijpen, en waar de grenzen liggen van wat je zichtbaar of bespreekbaar kunt maken. Moet de app geur kunnen onderscheiden? En diepte? Naast geluid en kleur. Hoeveel talen moet de app kunnen ontcijferen? En geldt dit ook voor non-verbale taal? 

Het in kaart brengen van wat de Finding Frank allemaal zou moeten kunnen is een manier om ideeën tastbaar te maken, zodat mensen erop kunnen reageren, ermee kunnen denken en aannames kunnen expliciteren. Door iets te maken — bijvoorbeeld een fictief scherm, een melding, een scenario of een mogelijke functie — ontstaat gesprek over wat vrijmoedigheid is, hoe zij herkend wordt en welke voorwaarden daarvoor nodig zijn. 

Welke vragen hoop je hiermee te kunnen beantwoorden?

Goeie vraag ;-). Het werken met Finding Frank moet helpen om impliciete aannames expliciet te maken en scherper zicht te krijgen op wat er nodig is zijn om vrijmoedigheid te herkennen en te ondersteunen.

Ik hoop met het onderzoek een antwoord te krijgen op in ieder geval de volgende vragen: 

• Waaraan herkennen we vrijmoedigheid?
• Wat zijn de kernelementen die daarbij een rol spelen?
• Welke contextfactoren in organisaties doen mee? 
• Welke helpen en waar verdwijnt vrijmoedigheid?
• Welke context maakt vrijmoedigheid mogelijk?
• Welke randvoorwaarden ondersteunen vrijmoedigheid?
• Hoe ziet georganiseerde vrijmoedigheid eruit?

Maar ook: Wie bepaalt eigenlijk wat vrijmoedig is?

Waarom start je in de zomer?

De zomer is bij uitstek een periode om organisaties vanuit een ander perspectief te bekijken dacht ik. De gebouwen zijn leger, mensen zijn op vakantie, de normale werkprocessen lopen door maar vaak in een ander tempo. En hopelijk is er iets meer tijd om er even voor te gaan zitten. 

Voor dit zomeronderzoek zoek ik drie organisaties die in de komende maanden een middag en een ruimte beschikbaar hebben en een aantal enthousiaste collega’s weten te vinden die met elkaar de app Finding Frank willen ontwerpen. Die actief mee willen verkennen wat de app moet kunnen herkennen, vragen, opmerken en moet teruggeven. 

Op woensdag 15 juli van 14 – 16.30 uur en op vrijdag 7 augustus van 13.00 – 15.30 uur staan er open sessies gepland op De Haagse Hogeschool. 

Wil je deelnemen, stuur dan een mail naar m.vanderwerf@hhs.nl. 

Heb je vragen? Is de zomer te snel, te druk of te vol, maar ben je wel benieuwd naar het vervolg? Dan kun je je ook aanmelden voor updates over het onderzoek via hetzelfde mailadres. 

Waarom Finding Frank? 
Het begrip vrijmoedigheid laat zich lastig vertalen in het Engels. Frankness komt nog het dichtst in de buurt. Toen was de titel van de ‘app’ die vrijmoedigheid in organisaties gaat opspeuren en vinden snel gemaakt: vind vrijmoedigheid, Finding Frank.